اربعین

بسم الله الرحمن الرحیم

فرا رسیدن اربعین شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع) بهانه ی نگارش

و گردآوری این متن گردید تا ضمن  عرض ارادت به ساحت آسمانی آن حضرت

و یاران بی ادعایش ، حضور مخاطبین گرامیم نیز عرض تسلیتی کرده باشم .

تاثیر اعداد در زندگی روزمره همه ی ما انسانها در اقصی نقاط جهان امری

هست که شاید کمتر کسی در باب آن مطلبی نخوانده یا نشنیده باشد.

 

اما اینکه این مطالب تا چه حد قرین به صحت و یقین باشد موضوعی است

که در ادامه مطلب به آن اشاره خواهد شد. زمانی که فیثاغورث و پیروانش

نظریه ی :

 

” تمام جهان هستی بر اساس اعداد ساخته و پرداخته شده است  ”

 

را ارائه کردند ، قطعا حوزه زندگی فرهنگی و اجتماعی بشری را نیز مد

نظر داشتند. زیرا در این عرصه نیز اعدادی وجود دارند که علاوه بر ارزش

کمّی از جایگاه و ویژگی های کیفی و معنوی عمیقی  برخوردارند

 

بطوری که وجه کمّی این اعداد در پس این خصلت فراموش

 

میشود ، و باورها ، اعتقادات و ویژگی های دیگر و گاه متفاوت

 

جای آن را می گیرد. اعدادی چون هفت نماد خوش یمنی و

مبارکی و تقدس و چهل نماد کمال و تمامیت است که من

 

در این مقال به نقش ، تاثیر، و تعریف عدد چهل خواهم پرداخت.

 

عدد چهل در زوایای مختلف زندگی فرهنگی ، اجتماعی و مذهبی

مردم ایران ، معتبر و مقدس بوده و از جایگاه ویژه ای برخوردار

 

 است . واژه های  ” چله نشستن ” ، “چل چلی ” و “پیراچله ، گرما چله”

همگی نشانه اهمیت و جنبه نمادین و ماورائی این عدد در فرهنگ

 

 ایران است .در کتاب وزین ” آیین های گذر در ایران ”  آمده

 

است: عدد چهل عدد کمال و مقدس است ، به چله نشستن

درویشان ، ریاضت چهل روزه صوفیان، چهل سالگی

(سن کمال فکری انسان) ، سن بعثت پیامبر اسلام (صلی الله علیه واله) ،

 

و این که حضرت یونس چهل سال در دل ماهی (نهنگ ) بود

 

تا پاک از کام او بیرون آمد..

 

در احادیث بسیارى، به‌ویژه در احادیث ناظر به توصیه‌ها یا نهی‌هاى

عبادى و اخلاقى، عدد چهل، به سبب خاصیتِ افاده کثرت، عمدتآ جنبه

 

 تقویت‌کنندگىِ تشویقى یا تحذیرى دارد : توصیه به چهل بار ختم قرآن،

حفظ چهل حدیث، دعا کردن در حق چهل مؤمن،حضور یافتن چهل

 

  تن در تشییع جنازه مؤمن و گواهى دادن ایشان به نیکى و ایمان وى

 

 و اینکه چنین شهادتى موجب آمرزش مرده خواهد شد، و اینکه حد

همسایگى تا چهل خانه از هر سواست . همچنین در بسیارى از احادیثِ

 

منابع روایى از چهل یا واحدهاى شمارشى چهل‌تایى ، براى نمودنِ

 

فزونىِ شمارِ ثوابهاىِ مقدر براى برخى اعمال پسندیده یا فزونى شمار

عذابها یا شُرور ناشى از اعمال ناپسند، مکررآ استفاده شده است،

 

از جمله اینکه چهل هزار فرشته ثوابهاى گوینده قول اشهد انّ محمدآ رسول‌اللّه را

 

می‌نویسند؛ براى هر قدمى که کسى براى صله رحم برمی‌دارد، چهل هزار

حسنه نوشته و چهل هزار سیئه او پاک می‌شود؛ کسى که مسجدى بسازد

 

، خدا به ازاى هر ذرع از مسجد براى او چهل هزار شهر از طلا و نقره و…

در بهشت بنا می‌کند؛ خوردن انار، تا چهل روز قلب را روشن می‌کند

 

 و از شر شیطان مصون می‌دارد و …….

 

 در کتاب «قوم های کهن در قفقاز، ماورای قفقاز، بین النهرین و هلال

حاصل خیز» نوشته رقیه بهزادی درباره مفاهیم نمادین اعداد، آمده است:

 

«در بسیاری از سنت ها، به ویژه در بابلی، هندی و فیثاغوری، عدد عبارت از

 

یک اصل اساسی است که سراسر جهان عینی از آن ناشی می شود. منشا

همه اشیا و هماهنگی نهفته جهان است. همچنین اصل اساسی

 

جهان با تناسب در هنرهای تندیس گری و حجمی و در آهنگ در موسیقی و شعر

 

است. در فلسفه کیمیاگرانه، جهان اعداد، برابر با جهان خرد است … .

در میان چینی ها، اعداد فرد عبارت از «یانگ»، آسمانی، مذکر، نامتغیر

 

و فرخنده و اعداد زوج، به منزله «یین»، زمینی، مونث و متغیر هستند.

 

چهل در فرهنگ ملل دیگر:

 

آنا کراسنولسکا ، پژوهشگر لهستانی در خصوص وجود دوره های خاص

چهل روزه در زندگی افراد می نویسد :

 

… در آئین های خانوادگی ، چله ،دوره ی چهل روزه ای است که شخص

و موجودیت او با یک وضع مهم و حساس برخورد پیدا می کند .

 

این مواقع عبارتند از : تولد ، ازدواج ، مرگ . طی مدت چهل روز بعد از این مراحل

 

شخص و خانواده اش بطور خاصی آسیب پذیر می شوندو در معرض

حمله ارواح شیطانی قرار میگیرند.این به معنای یک دوره اغتشاش

 

و فترت است که بعد از هر انتقال به یک مرحله تازه از زندگی اتفاق می افتد.

 

عدد چهل در آثار شاعران :

 

شیندم رهروی در سرزمینی

 

همی گفت این معما با قرینی

 

که ای صوفی شراب آنگه شود صاف

 

که در شیشه برارد ” اربعینی “

 

 

 

چل سال بیش رفت که من لاف میزنم « حافظ »

 

 

 

من آن کسم که چهل سال خدمتم باشد

 

بر آسمان وطن ز آفتاب روشنتر « ملک الشعرا بهار »

 

 

 

چهل سال است چون موسی به گرد این بیابانم « مولوی »

 

 

 

هر آن روزی که نصفی کم کشیدی

 

چهل من ساغری در دم کشیدی « نظامی گنجوی »

 

 

 

بگشت از برش چرخ سالی چهل

 

پر از هوش مغز و پر از رای دل

 

 

 

چهل روز بر پیش یزدان به پای

 

بپیمود خاک و بپرداخت جای

 

همی ریخت از دیدگان آب زرد

 

همی از جهان آفرین یاد کرد « فردوسی »

 

 

تمثیل های قرآنی  در باب عدد چهل:

 

عدد چهل یا اربعین، از موضوعاتی است که در قرآن و روایات

از جایگاه ویژه ای برخوردار است و تاکنون

 

کتاب‌های فراوانی درباره آن نوشته شده است. در قرآن کریم

این واژه در چهار آیه و مرتبط با سه موضوع دیده می‌شود :

 

 

۱- در آیه ۱۵ سوره احقاف از چهل سالگی انسان یاد شده و این که

خداوند به همه انسان‌ها درباره نیکی به پدر و مادر سفارش

 

 کرده است؛ اما فقط نیکوکاران به این سفارش الهی عمل

و به پدر و مادر خود نیکی می‌کنند و این نیکی را تا رسیدن

 

به رشد کامل خود و رسیدن به چهل سالگی ادامه می‌دهند؛

آن گاه در چهل سالگی دعا می‌کنند و از خداوند توفیق

 

می‌طلبند تا در برابر نعمت‌هایی که خود و پدر و مادرشان از آن

برخوردار بوده‌اند، شکرگزار او باشند :

 

 « ووصَّینَا الاِنسـنَ بِولِدَیهِ اِحسـنـًا حَمَلَتهُ اُمُّهُ کُرهـًا و وضَعَتهُ

کُرهـًا و حَملُهُ وفِصــلُهُ ثَلـثونَ شَهرًا

 

حَتّی اِذا بَلَغَ اَشُدَّهُ و بَلَغَ اَربَعینَ سَنَهً قالَ رَبِّ اَوزِعنی اَن

اَشکُرَ نِعمَتَکَ الَّتی اَنعَمتَ عَلَیَّ و عَلی ولِدَیَّ و اَن

 

اَعمَلَ صــلِحـًا تَرضـهُ و اَصلِح لی فی ذُرِّیَّتی اِنّی تُبتُ اِلَیکَ وانی مِنَ المُسلِمین».

 

۲- در آیه ۲۶ مائده از چهل سال ممنوعیت ورود بنی اسراییل به

سرزمین مقدس و چهل سال سرگردانی آن‌ها در قطعه ای

 

 از زمین خبر داده است:

« قالَ فَاِنَّها مُحَرَّمَهٌ عَلَیهِم اَربَعینَ سَنَهً یَتیهونَ فِی الاَرضِ فَلاتَأسَ عَلَی

 

القَومِ الفـسِقین ». این ممنوعیت پس از آن بود که موسی به

قومش برای ورود به سرزمین مقدس فرمان داد؛

 

اما بنی اسراییل به این دلیل که در آنجا مردمی جبارند، ازاطاعت

موسی سر باز زدند وگفتند: تا آنان از آن جا

 

بیرون نروند، ما هرگز وارد آن شهر نمی‌شویم. در تورات

نیز داستان سرگردانی بنی اسراییل ذکر شده است.

 

 

حضرت موسی

 

۳- آیه ۵۱ بقره نیز از میقات چهل شبه موسی خبر می‌دهد:

« واِذ وعَدنا موسی اَربَعینَ لَیلَهً » که در آیه ۱۴۲

 

اعراف به این صورت تفصیل داده شده است:

« و واعَدنا موسی ثَلـثینَ لَیلَهً و اَتمَمنـها به عشر فَتَمَّ میقـتُ رَبِّهِ

 

اَربَعینَ لَیلِهً ». مفسران برآنند که آن چهل شب در سی شب

ذی القعده و دهه اول ذی الحجه بوده است.

 

*

*

*

و اما چرا  اربعین  ؟؟

 

چرا چلهمین روز مردگانمان را پاس میداریم ؟

 

شاید با نگاهی از زاویه ای دیگر بر خلاف  گفته آن پژوهشگر

لهستانی به این نتیجه می رسیم که : با توجه به

 

اجتماعی بودن انسان وپس از وقوع حوادث ناگوارِ از دست دادن

عزیزان خویش مراسم چهلمین را فقط برای

 

  بازگشتی دوباره به زندگی میگیریم و خود را بازسازی

کرده برای ادامه زندگی مهیا میکنیم ،

 

این مراسم  تنها منحصر به مسلمانان نیست، بلکه غیر مسلمانان نیز

تا چهل روز بعد از وفات نزدیکان خود، به

 

عزای آنها توجه می کنند، و در روز چهلم نزدیکان و دوستان و خانوده اش

بر سر قبرش حاضر می شوند و

 

مراسم عزا برگزار می کنند، مسیحیان نیز به همین طریق مراسم

عزای چهلم وفات شخص خود را با اجتماع در

 

کلیسا برگزار می کنند و این اعمال را در نیم سال وفات شخص

و یکسال تمام نیز انجام می دهند.

 

اربعین شهادت حضرت امام حسین (ع) :

 

در فرهنگ عاشورا، اربعین به چهلمین شب شهادت حسین بن علی(ع)

گفته می شود که مصادف با روز بیستم

 

ماه صفر است. اما چرا فقط برای امام حسین علیه ‏السلام روز اربعین تعیین

شده و برای امامان دیگر و حتی

 

پیامبر اکرم صلی ‏اللَّه‏ علیه ‏و آله، مراسم روز اربعین نداریم؟

برای پاسخ به این سئال وقتی منابع مختلف را بررسی میکنیم به مطالب

زیر بر می خوریم که بخشی از آن را در

 

این نوشتار آورده ام :

 

 

 فداکاری‏ های امام حسین علیه‏السلام، دین را زنده کرد و نقش او در

زنده نگه داشتن دین اسلام، ویژه و حائز

 

اهمیت است. این فداکاری‏ها را باید زنده نگه داشت؛ چون زنده نگه داشتن

دین اسلام است. گرامی‏داشت روز

 

عاشورا و اربعین، در حقیقت زنده نگه داشتن دین اسلام و

مبارزه با دشمنان دین است.

 

مصیبت حضرت امام حسین علیه‏السلام، برای هیچ امام و پیامبری

پیش نیامده است. مصیبت امام حسین علیه‏السلام، از همه مصیبت‏ ها بزرگ‏تر و

 

 سخت ‏تر بود. اگر عامل دیگری هم در کار نبود، همین عامل کافی است

 

که نشان بدهد چرا برای امام حسین علیه‏السلام بیش از امامان دیگر

و حتی بیش از پیامبر اسلام‏ صلی‏ اللَّه‏ علیه‏ وآله عزاداری

 

می‏ کنیم و مراسم متعددی برپا می‏ کنیم.

 

در ماه محرم سال ۶۱ق. امام حسین علیه‏السلام، فرزندان، خویشان 

و یاران آن حضرت را کشتند و اسیران

 

کربلا را به کوفه و شام بردند و همین اسیران داغدیده، روز اربعین

شهادت امام حسین علیه‏السلام و یارانش، به کربلا رسیدند

 

 و همه مصائب روز عاشورا در آن روز تجدید شد و آن روز،

روز سختی برای خاندان پیامبر بود.

 

دشمنان اسلام با به شهادت رساندن امام حسین علیه‏السلام،

قصد نابود کردن دین اسلام را داشتند.

 

دشمنان امام حسین علیه‏السلام تلاش کردند تا حادثه کربلا، به کلی

فراموش شود و حتی کسانی را که برای

 

زیارت امام حسین علیه‏ السلام می‏ آمدند، شکنجه می‏ کردند

و به شهادت می رساندند. در زمان متوکل عباسی،

 

همه قبرهای کربلا را شخم زدند؛ مزرعه کردند و مردم را از آمدن

برای زیارت قبر امام حسین علیه‏السلام، منع

 

کردند. شیعیان هم برای مقابله با این ها، از هر مناسبتی استفاده می‏ کردند

که یکی از این مناسبت‏ ها، حادثه روز اربعین است.

 

 

یکی از نشانه‏ های مؤمن، زیارت امام حسین علیه‏السلام در روز اربعین است.

از حضرت امام حسن عسکری علیه‏السلام روایت شده است که علامت‏ های

 

 مؤمن پنج چیز است؛ پنجاه و یک رکعت نماز فریضه و نافله در شبانه‏

 

روز، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، پیشانی بر خاک نهادن

در سجده و بسم الله را بلند گفتن و یکی از وظایف شیعیان

 

را اهتمام به زیارت اربعین بر شمرده‏ اند.

 

پایان این مقال را مزین به اثر ماندگار شاعر برجسته اهل بیت(ع)

مرحوم حسینی (سعدی زمان) میکنم

 

که زبان حال حضرت زینب (س) در روز اربعین است:

 

 

ای صبا  گیتسن بقیعه ویر خبر امّ البنینه

 

زینب ، عبّاسه دوتوبدور اربعین، گَل اربعینه

 

زینبی بو توزلی قبره سانما سن تنها گلوبدی

 

باش آچوب بو اربعینه حضرت طاها گلوبدی

 

هم آتام ساقیّ کوثر،‌ هم آنام زهرا گلوبدی

 

آغلاسونلار بیر شکسته فرقه بیر اوخلی حبیبه

 

دور شبیه قبری اوستن ای اوغولسوز زار و خسته

 

وادی کرب و بلاده گَل حقیقی قبری اوسته

 

وا ابوالفضلا دی آغلا، ای اوغولسوز دلشکسته

 

وور شرار آهویله آتش افلاک برینه

 

ناحیه مینلرجه گلسه بیر جوان مرده عزایه

 

ناله ده یتمزله هرگز داغ دیده بیر آنایه

 

اکبره لیلا، سریّه قاسمه گلمیش نوایه

 

سنده سردار اوغلوون گَل قبری اوستونده اَنینه

 

گورمیوب گورمز بو عالم خلقتندن تا قیامت

 

قامت عبّاسه بنزر بیر جوانِ سرو قامت

 

اول اوجا قامتدن ایمدی وار کیچیک بیر قبر علامت

 

مایه ی نسگلدی بو غم تا جهان وار عالمِینه

 

کربلا دشتنده سالدی قان ایچینده اهل کوفه

 

چرخ آل هاشی دن بیر ایشیقلی آی خُسوفه

 

چرخده اقمار طالع گر اولا بالغ اُلوفه

 

غیر ممکندور بو آی تک نور ویرسونلر زمینه

 

اربعینینده اولوبدور هر جوانین بیله مرسوم

 

قبری اوسته گُل دوزه للر اقرباسی زار و مهموم

 

گور نجه گُللر دوزوبدور قبر عبّاس اوسته کلثوم

 

اوخشوری امّا بو گَللر بیر سارالموش یاسمینه

 

هر بیری بیر عندلیب خسته دل بیر تازه گُلدی

 

نولدی بس گُللر سارالدی کیم خدادن غیر بُلدی

 

شامده سولدی بو گَللر اوندا که بیر بلبل اُلدی

 

آج، سوسوز، پربسته، خسته، ویردی جان جان آفرینه

 

بو سارالموش گُللرین وار بیر مفصّل ماجراسی

 

زینبون گور چوخدی حُزنِ کوفه سی یا کربلاسی؟

 

امّ کلثومین باتوبدور آغلاماقلیقدان صداسی

 

سن اوغول سسله بو قارداش، ویر صدا بو دل حزینه

 

کوفه ده ای کاش اولِیدون تا گورِیدون محشریمدور

 

گون کیمی نوک جداده قانلو بیر باش رهبریمدور

 

گورمدیم عبّاس باشین تا دِیَم سرلشکریمدور

 

آیری سالمشدی وزیر جنگی شهدن قوم کینه

 

اوندا که اَلسیز بدنله پرچمین قویموردی یاتسون

 

قارداشیم بو فکریدِیدی پرچم دینی اوجاتسون

 

منده گوردوم نیّر دین آز قالور بِالمرّه باتسون

 

مقصدین تعقیب قیلدیم باشلادیم تبلیغ دینه

 

آتشین نطقه مخاطب ایلدیم شِیخیله شابی

 

کوفه شهرینده هویدا اولدی محشر انقلابی

 

من دانیشدیقجا گورنلر یاده سالدی بوترابی

 

ایلدیم مرهون منّت دینی نطق آتشینه

 

ای «حسینی» دوت گُل عشقین، اَل گوتور خاریله خَسدن

 

نفسه مرکوب اولما جهد ایت، سال او غدّاری فرسدن

 

متّقیدن خیر عمل مقبول اولار، نه بُو الهَوسدن

 

ایسته سن ا… رضاسین پیرو اول دین مبینه

 

ما را دنبال کنید

4 Comments

  • آشفته / ۱۳۹۱/۱۰/۲۳ at ۲۰:۰۰

    سلام .آشفتگی ام را با نغمه های غریبانه ات در هم آمیختم و غریبی با با نغمه ی آشفته گشتم

    پاسخ
  • نارایانا / ۱۳۹۱/۱۱/۰۲ at ۱۵:۳۷

    سلام…
    سفره تان پر نور باد…

    پاسخ
  • بچه کاشان(مقاله پی کی) / ۱۳۹۱/۱۱/۱۷ at ۲۳:۳۶

    باسلام وعرض ادب واحترام
    بچه کاشان هستم.ضمن تشکرازتشریف فرمائی به وبلاگم چنانچه به صفحه علمی وکاربردی درگوشه سمت چپ وبلاگ برویدمقاله ۱و۲ رامی یابید.درضمن وبلاگ تان خیلی خیلی تخصصی است.حالادیگرذائقه خوانندگان دنبال مسائل دم دستی وکم حجم است.موفق باشید

    پاسخ
  • سعید معصومی / ۱۳۹۱/۱۱/۱۹ at ۱۶:۲۵

    خدایا به فرشتگان خود بیاموز در لحظه لحظه نیایششان دوستان مرا از یاد نبرند . . .

    پاسخ

دیدگاه خود را بیان کند

نظرات پس از تایید مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.

*

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE